محمد الريشهري

189

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

يك . تعريف زهد امام صادق عليه السلام ضمن تبيين سپاهيان خرد و نادانى ، " زهد نسبت به دنيا " را از سپاهيان خرد مىشمارد و آن را در نقطه مقابل " رغبت به دنيا " تعريف مىنمايد و مىفرمايد : الزُّهدُ ، و ضِدُّهُ الرَّغبَةُ . « 1 » زهد ، كه ضدّش رغبت است . با در نظر گرفتن اين ره‌نمود بنيادى كه " زهد " از جنود خرد و تحت فرمان قوّه عاقله است ، به دو نكته مهم در تبيين زهد اسلامى مىتوان دست يافت : نكته اوّل ، اين است كه زهدى كه اسلامْ انسان را بدان دعوت مىكند ، خاستگاه عقلى و علمى دارد . به همين جهت ، صد در صد منطبق با خرد و منطق است و اگر پيامبر درونى ( خرد ) مقصود آن را بداند ، پيش از پيامبران بيرونى ، انسان را بدان دعوت مىنمايد . نكته دوم ، اين است كه بىرغبتى ، دو گونه است : الف بىرغبتى طبيعى بىرغبتى طبيعى ، آن است كه طبع انسان نسبت به چيزى ميل نداشته باشد ، چنان كه بيمار ، تمايلى به خوردن و نوشيدن ندارد . ب . بىرغبتى قلبى بىرغبتى قلبى ، آن است كه روح انسان نسبت به چيزى تمايل نداشته باشد ، هر چند طبع او مايل به آن باشد ، مانند بيمارى كه غذايى را دوست دارد ؛ ولى به دليل اين كه مىداند خوردن آن براى او خطرساز است ، نه تنها در خود ميلى نسبت به آن

--> ( 1 ) . ر . ك : دنيا و آخرت از نگاه قرآن و حديث : ج 2 ص 40 ح 802 .